Wojciech Wilczyk „Słownik polsko-polski”

Plakat W.Wilczyk

8 listopada – 15 grudnia 2019
Wystawa czynna: od wtorku do niedzieli w godz. 11:00 – 19:00
Wernisaż: 7 listopada o godz. 19:30
Kurator: Adam Mazur

POZIOM 0

Wojciech Wilczyk „Słownik polsko-polski”

Historia tego projektu zaczęła się w pewnym sensie od osoby świętego oraz muralu który powstał na ogrodzeniu szkoły podstawowej nr 12 im. Janusza Korczaka w Krakowie, zlokalizowanej przy Alei Kijowskiej. Właśnie tam podczas pracy nad projektem Święta Wojna, którego tematem były murale malowane przez zwaśnione ze sobą grupom kibiców futbolu, dokładnie 19 marca 2013 roku sfotografowałem sąsiadujące ze sobą grafy, pierwszy z wizerunkiem Karola Wojtyły, drugi poświęcony „gen. brygady Nilowi”, sygnowany przez „wiślackich patriotów”. Półtora roku później, przejeżdżając obok zauważyłem, że drugie graffiti namalowano na nowo. O ile dedykacja nie uległa zmianie, to pojawił się tam wizerunek Emila Fieldorfa przedstawionego z imienia i nazwiska, który namalowano na podstawie zdjęcia z lat trzydziestych, kiedy nosił jeszcze stopień podpułkownika. Po lewej stronie muralu z Janem Pawłem II domalowano przekreśloną pasiastą flagę Cracovii z akronimem CTSK (Cracovia to stara k…) i drugim składającym się z liter AJ (Anty Jude). Było to już po premierze wystawy i książki Święta Wojna, kiedy niejako z kronikarskiego obowiązku, sfotografowałem także te grafy. Oglądając na ekranie komputera wywołanego RAW-a, nie zastanawiając się specjalnie wpisałem do wyszukiwarki Googla słowa „mural patriotyczny” i po kliknięciu na zakładkę grafika moim oczom ukazało się kilkadziesiąt miniatur przedstawiających malowidła w barwach narodowych, na których mniej lub bardziej udanie przedstawiano żołnierzy, partyzantów czy polityków, niemal wyłącznie mężczyzn.

O ile obecność niepodległościowych motywów i symboli nie była dla mnie niczym nowym, w końcówce pracy nad Świętą Wojną zarejestrowałem na terenie Łodzi kilkanaście takich przedstawień, to zaskoczyła mnie ich ilość. Klikając na zdjęcia, otwierały mi się strony kibicowskich fanpejdży, fundacji, lokalnych gazet czy samorządowych portali, gdzie opisywano okoliczności powstawania murali, informowano o źródłach finansowania tych akcji, pojawiały się też czasem rozmowy z autorami grafów. Czytając te publikacje nietrudno było zlokalizować malowidła – często podawane były dokładne namiary na miasto, ulicę, dom o konkretnym numerze – choć w przypadku akcji autorstwa piłkarskich kibiców, gdzie zachodzi obawa dewastacji ze strony fanów zantagonizowanego klubu, ustalenie adresu wymagało quasi-detektywistycznych działań z wydatną pomocą powszechnie dostępnego narzędzia o nazwie Google Street View. Oglądając wyświetlone przez wyszukiwarkę grafy, szybko zorientowałem się, że pochodzą one z terenu całego kraju, że upamiętniania żołnierzy antykomunistycznej oddziałów partyzanckich aktywnych po zakończeniu wojny światowej, pojawiają się na terenach niekoniecznie związanych z ich działalnością, że kult powstania warszawskiego odbywa się także w takich miastach, jak… Kętrzyn (województwo warmińskie), Międzyrzecz (województwo lubuskie), Strzegom lub Świdnica (w obu przypadkach województwo dolnośląskie). Widząc skalę tego fenomenu postanowiłem go systematycznie fotografować.

Wojciech Wilczyk
Urodzony: 4.01.1961 w Krakowie.
Absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim (dyplom 1986). Fotografuje od 1988.
Autor esejów oraz tekstów krytycznych dotyczących plastyki i fotografii, pisanych dla „Tygodnika Powszechnego”, „Gazety Wyborczej”, „Gazety Antykwarycznej”, „FA-artu”, „Opcji”, „fotoTAPETY”, „Obiegu”. „Kwartalnika Fotografia” oraz „Herito”.
Autor trzech książek poetyckich: „Steppenwolf” Centrum Sztuki – Teatr Dramatyczny, Legnica 1997, „Eternit” Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2003, „Realizm” Wydawnictwo a5, Kraków 2017.
Kurator wystawy pt. „Fotorealizm” w Galerii Zderzak, Kraków 2003, prezentującej fotograficzne dokumenty autorstwa: Sławoja Dubiela, Piotra Szymona, Andrzeja Ślusarczyka i Ireneusza Zjeżdżałki.
Kurator monograficznej wystawy Ireneusza Zjeżdżałki pt. „Sedymentacje”, Galeria Pauza, Kraków, maj 2009 (w ramach Miesiąca Fotografii w Krakowie).
Kurator – wspólnie z Ericą Lehrer, Romą Sendyką i Magdą Zych – wystawy „Widok zza bliska. Inne obrazy Zagłady”, Muzeum Etnograficzne w Krakowie, grudzień 2018 – marzec 2019.

W latach 1992-1996 realizował projekt pt. „Pejzaż symboliczny”, dotyczący rozbieranej koksowni „Walenty” (primo voto „Wolfgang”) w Rudzie Śląskiej.

W latach 1998-1999 sportretował 21 autorów zaliczanych do tzw. „roczników 60.”, dokonał wyboru ich tekstów, a następnie przygotował książkę pt. „Antologia” (wyd. Oficyna Literacka), liczącą 290 stron i ponad 80 portretowych fotografii.

Między 1995 a 2004 rokiem realizował zapis poświęcony uczestnikom religijnych ceremonii w sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej (album ze zdjęciami z Kalwarii, wykonywanymi podczas obrzędów Wielkiego Tygodnia oraz sierpniowych uroczystości maryjnych opublikowało w 2010 roku Wydawnictwo „Kropka”).

W latach 1999-2003 wykonał dokumentalny projekt pt. „Czarno-Biały Śląsk”, rejestrujący zmiany, zachodzące na postindustrialnych terenach Górnego Śląska. Wydawcą albumu „Czarno-Biały Śląsk” była Galeria Zderzak oraz Górnośląskie Centrum Kultury w Katowicach. Latem 2001 w czasie realizacji tego projektu, wykonał też krótką serię kolorowych zdjęć górnośląskich witryn sklepowych, która pod tytułem „Kapitał – 2001” była zaprezentowana na wystawie „Dokumenty polskiej transformacji” w CSW-Zamek Ujazdowski w Warszawie w 2012.

W roku 2002 razem z Krzysztofem Jaworskim przygotował artbookż pt. „Kapitał” (pełny tytuł „KAPITAŁ w słowach i obrazach”), zawierającą wybór wierszy tego pierwszego oraz fotografie wybrane z materiału zgromadzonego w trakcie realizacji projektu „Czarno-Biały Śląsk”. W 2004 książka miała też niemieckojęzyczną edycję. Wydawcą była Galeria Pigasus i Polnischen Versager Verlag.

W latach 2003 – 2006 realizował równolegle 2 fotograficzne cykle. Kolorowy „Życie po życiu” poświęcony wycofanym z eksploatacji samochodom oraz czarno-biały „Postindustrial” dokumentujący zamknięte i popadające w ruinę obiekty przemysłowe na terenie Polski i Niemiec.

W drugiej połowie roku 2006 (dokładnie 03.09.2006) rozpoczął realizację projektu pt. „Niewinne oko nie istnieje”, który na przykładzie architektury obiektów kultowych, penetruje obszar wizualnej pamięci o dawnych żydowskich sąsiadach. Przedsięwzięcie to zakończone w grudniu 2009 (dokładnie 07.12.2009), przyniosło ok. 5800 naświetlonych kadrów, z których wybrano 307 zdjęć (przedstawiających zachowane na terenie współczesnej Polski, synagogi, bejt ha-midrasze oraz domy modlitwy) do albumu „Niewinne oko nie istnieje”, wydanego przez Galerię Atlas Sztuki z Łodzi i krakowską oficynę Ha!Art.

W roku 2010 wspólnie z Elżbietą Janicką rozpoczął realizacje projektu „Inne Miasto” poświęconego współczesnej Warszawie. Celem tego przedsięwzięcia jest wykonanie dokumentacji wyglądu dawnej, nieformalnej dzielnicy żydowskiej (tzw. „Dzielnica Północna”), która w czasie okupacji została przez Niemców zamieniona na getto, a po stłumieniu powstania w 1943 rok, niemal całkowicie (z wyjątkiem pewnych partii „małego getta”) zrównana z ziemią. Wszystkie fotografie wykonywane są aparatem 4×5” na ławie optycznej (możliwość shiftowania) i z wysokiej perspektywy – w nawiązaniu do tzw. „widoków administracyjnych”, czyli sposobu sporządzania miejskich wedut na przełomie XIX i XX w. W odróżnieniu od wspomnianych przedstawień, w fotograficznej dokumentacji jaka tworzona jest w ramach tego projektu, uwaga autorów przedsięwzięcia skoncentrowana jest też na obecności (lub nie) historycznych śladów, miejsc ważnych dla historii tego terenu, a także na urbanistycznym kształcie kolejnych fal zabudowy „dzielnicy północnej”.

Pierwsza częściowa prezentacja „Innego Miasta” miała miejsce w Narodowej Galerii Zachęta w czerwcu/lipcu bieżącego roku.

Nagrody, stypendia: Stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w roku 2001, 2011, 2019 oraz Ministerstwa Kultury w roku 2005. Wyróżnienie w kategorii „albumy” w konkursie Fotograficzna publikacja roku 2009 dla książki „Niewinne oko nie istnieje” Grand Press Photo 2015, nagroda Photobook of the Year 2014 dla albumu  „Święta Wojna”. Nagroda Sittcomm Avard – 2016.

Patroni medialni: Radio Gdańsk S.A., In Your Pocket, Trojmiasto.pl, Pomorskie.eu, Prestiż Magazyn Trójmiejski, Rynek i Sztuka