Artysta

Nacht-Samborski, Artur

ARTUR NACHT-SAMBORSKI (ur. 26 V 1898 r.; zm. 9 X 1974)

Urodzony 26 maja 1889 roku w Krakowie. W latach 1917-1924 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, w pracowni prof. WojciechaWeissa. W latach 1920-1923 przebywał w Berlinie. Po powrocie do Krakowa kontynuował naukę w ASP. W 1923 roku przystąpił do kapistów. W 1924 roku wyjechał do Paryża i do 1938 roku mieszkał we Francji. Od 1936 roku był członkiem ZPAP. W styczniu 1939 roku wrócił do Krakowa, skąd we wrześniu uciekł z rodziną do Lwowa. W 1942 roku powrócił do Warszawy pod zmienionym nazwiskiem z Nacht na Samborski. W 1946 roku rozpoczął pracę pedagogiczną w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Sopocie. Prowadził jedną z trzech pracowni malarstwa i rysunku. Mieszkał w Sopocie. W 1947 roku został przewodniczącym Komisji Artystycznej ZPAP Wybrzeża. W 1948 roku został wybrany przewodniczącym ZPAP Okręgu Gdańskiego, a także członkiem ogólnopolskiej Komisji artystycznej ZG ZPAP. W roku akademickim 1949/1950 zamieszkał w Warszawie i podjął pracę jako profesor kontraktowy malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Od1950 roku współpracował z Przeglądem Artystycznym.  Również w tym roku został nominowany na profesora nadzwyczajnego. W latach 1950-1951 został przeniesiony w stan spoczynku i został bez środków do życia. 1 września 1952 roku ponownie został powołany na stanowisko profesora kontraktowego w ASP w Warszawie. W 1955 roku Rada Wydziału Malarstwa i Grafiki ASP w Warszawie przyznała Arturowi Nachtowi-Samborskiemu dyplom ze specjalnością malarstwo. Dzięki temu w 1956 roku uzyskał tytuł profesora zwyczajnego i powołany został na stanowisko samodzielnego pracownika nauki. Od października 1956 roku nastąpiło orzeczenie zmiany nazwiska na Nacht-Samborski. W 1961 roku został powołany na stanowisko pełniącego obowiązki kierownika V Katedry Malarstwa i Rysunku na Wydziale Malarstwa ASP w Warszawie. W 1964 roku zostaje powołany przez Ministra na rzeczoznawcę Kolegium Rzeczoznawców do Spraw Sztuk Plastycznych i Fotografiki. W czerwcu 1965 roku wziął udział w konferencji poświęconej wykształceniu zawodowemu, zorganizowanej przez Association Internationale des Arts Plastiques w Londynie. W 1965 roku został powołany na stanowisko kierownika VI Katedry Malarstwa i Rysunku na Wydziale Malarstwa ASP w Warszawie. Odbył liczne podróże artystyczne po świecie m.in. do Chin, Izraela, Anglii, Wenecji, Moskwy, Paryża, Włoch. 30 września 1968 roku decyzją Ministra Kultury i Sztuki, Lucjana Motyki, został zwolniony z zajmowanego stanowiska i przeszedł na emeryturę. Artysta zmarł na zawał serca 9 października 1974 roku. Został pochowany na Powązkach w Warszawie. Zajmował się malarstwem i rysunkiem. Był współtwórcą kierunku kontynuacji polskiego koloryzmu, określanego mianem szkoły sopockiej. Za życia nie miał indywidualnej wystawy.

Prace Artura Nachta-Samborskiego znajdują się m. in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu, Warszawie, Krakowie, Muzeum Pomorskiegow Gdańsku, Muzeum Śląskiego we Wrocławiu, Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy, Toruniu, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz w kolekcjach prywatnych.

WYSTAWY:

Pośmiertne wystawy indywidualne:

  • 15 października – 1 listopada 1974 roku – Pośmiertna wystawa Artura Nachta-Samborskiego, Muzeum Narodowe, Poznań
  • 1977 rok – Artur Nacht-Samborski (1898-1974). Wystawa monograficzna , Warszawa, Kraków, Poznań, Gdańsk
  • październik 1978 rok – styczeń 1979 rok – Artur Nacht-Samborski. Wystawa prac z kolekcji Anieli Nacht-Łempickiej , Muzeum Okręgowe, Radom
  • 1981 rok – Malarstwo Artura Nachta-Samborskiego , Muzeum Okręgowe, Rzeszów
  • październik – listopad 1989 rok – Artur Nacht-Samborski. Z pracowni artysty. Obrazy, rysunki, szkice, fotografie, dokumenty , Łódź
  • 21 listopada 1989 roku – 13 stycznia 1990 roku – Z malarstwa Artura Nachta-Samborskiego , Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, Warszawa
  • marzec – kwiecień 1990 rok – Artur Nacht-Samborski. Z pracowni artysty. Obrazy, rysunki, szkice, fotografie, dokumenty , Warszawa
  • 1990 rok – Artur Nacht-Samborski , BWA, Olsztyn
  • marzec – kwiecień 1995 rok – Artur Nacht-Samborski 1899-1974 , Muzeum Narodowe, Poznań
  • 28 czerwca – 28 sierpnia 1995 roku – Artur Nacht-Samborski 1899-1974 , Muzeum, Trzcianka
  • 20 października – 12 listopada 1995 roku – Artur Nacht-Samborski 1899-1974 , BWA, Kalisz
  • 23 listopada 1995 roku – 31 stycznia 1996 roku – Artur Nacht-Samborski 1899-1974 , Muzeum, Szamotuły
  • maj – czerwiec 1996 rok – Artur Nacht-Samborski 1899-1974 , Muzeum, Włocławek
  • 1999 rok – wystawa monograficzna, Galeria Sztuki Współczesnej Zachęta, Warszawa
  • 2000 rok – Artur Nacht-Samborski – malarstwo , Państwowa Galeria Sztuki, Sopot
  • 21 sierpnia – 20 września 2009 roku – Artur Nacht-Samborski. Pamięć motywu, Galeria Miejska Arsenał, Poznań
  • 11 października – 7 grudnia 2007 roku – Artur Nacht-Samborski , Galeria aTAK, Warszawa
  • 19 marca – 21 kwietnia 2007 roku – Artur Nacht-Samborski – Akty i portrety , Space Gallery –Salon Sztuki Dawnej i Współczesnej, Kraków
  • listopad 2013 rok – marzec 2014 roku – Artur Nacht-Samborski 1898-1974. Twórcy i założyciele Szkoły Sopockiej , Muzeum Sopotu

Udział w wystawach zbiorowych w kraju:

  • 1923 rok – pracownia Zygmunta Menkesa, Lwów
  • 6-24 grudnia 1931 roku – Wystawa malarska grupy K.P. , Polski Klub Artystyczny Polonia, Warszawa
  • 17 lipca – 18 września 1932 roku – Nowa Generacja , Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych, Lwów
  • 23 marca – 15 kwietnia 1934 roku – Wystawy malarstwa grupy K.P. , Instytut Propagandy Sztuki, Warszawa
  • 1934 rok – wystawa na powodzian zorganizowana przez Związek Zawodowy Artystów Plastyków w Krakowie, Plac św. Ducha
  • 16 grudnia 1934 roku – 6 stycznia 1935 roku – wystawa współczesnego malarstwa , zorganizowana przez krakowskie Towarzystwo Propagandy Sztuk Plastycznych, Katowice
  • marzec – kwiecień 1935 rok – wystawa współczesnego malarstwa, zorganizowana przez krakowskie Towarzystwo Propagandy Sztuk Plastycznych i Związek Artystów Plastyków Zagłębia Dąbrowskiego Blok, wystawa na powodzian, Sosnowiec
  • 16 stycznia – 11 lutego 1938 roku – wystawa grupy K.P., Salon 35, Poznań
  • maj 1939 rok – wystawa zorganizowana przez ZPAP na Fundusz Obrony Narodowej, Kraków
  • styczeń – luty 1944 rok – Wystawa kapistów , Salon Sztuki Nike, Warszawa
  • 1945 rok – Wystawa plastyków , wystawa okręgu warszawskiego ZPAP, Warszawa
  • maj – czerwiec 1946 rok – Salon wiosenny , Muzeum Narodowe, Warszawa
  • 1947 rok – II Doroczna Wystawa Malarstwa, Rzeźby, Grafiki, Sopot
  • 27 czerwca – 15 sierpnia 1948 roku – Wystawa Sztuk Plastycznych , Sopot
  • 1949 rok – Salon Plastyków, przy Teatrze Wielki, Gdańsk
  • czerwiec 1957 rok – pokaz kolekcji polskiego malarstwa nowoczesnego urządzony przez Zdzisława Kępińskiego, Muzeum Narodowe, Poznań
  • 1959 rok – Od Młodej Polski do naszych dni. Pokaz obrazów i rzeźb XX wieku, Muzeum Narodowe, Warszawa
  • 1960 rok – Wystawa malarstwa polskiego XIX i XX wieku , Muzeum Pomorskie, Gdańsk
  • czerwiec – październik 1960 rok – Malarstwo Polskie od połowy XVIII wieku do dnia dzisiejszego , Muzeum Narodowe, Warszawa
  • 1959-1961 rok – Polski ruch rewolucyjny w sztuce, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego, Warszawa; Częstochowa, Katowice, Rzeszów, Szczecin, Koszalin
  • 1964 rok – Malarstwo XX-lecia PRL. Galeria współczesnego malarstwa polskiego , Muzeum im. Leona Wyczółkowskiego, Bydgoszcz
  • 1965 rok – Zbiory Muzeum Pomorza Zachodniego i depozyty dla Galerii Sztuki Współczesnej , BWA, Szczecin
  • październik 1970 rok – Koloryzm polski ze zbiorów Muzeum Mazurskiego w Olsztynie , BWA, Olsztyn
  • listopad – grudzień 1970 rok – Malarstwo w Polsce Ludowej , Muzeum Narodowe, Warszawa
  • luty – marzec 1971 rok – 25 lat malarstwa polskiego , Muzeum Narodowe, Poznań
  • 1971 rok – Twórcy Szkoły Sopockiej , Muzeum Pomorskie, Gdańsk
  • 1974 rok – 30 lat malarstwa w PRL , BWA, Katowice

Udział w wystawach zbiorowych za granicą:

  • czerwiec 1929 rok – Wystawa konkursowa ZPAP, pracownia Augusta Zamoyskiego, Paryż (Francja) (nagroda)
  • 28 marca – 10 kwietnia 1930 roku – Galerie Zak, Paryż (Francja)
  • maj 1931 rok – Exposition Jeune Peinture Polonaise Groupe K.P., Galerie Moos, Genewa (Szwajcaria)
  • 1933 rok – Międzynarodowa Wystawa Sztuki , College Art Association, Nowy Jork (USA)
  • 1940 rok – Sztuka zachodniej Ukrainy i narodowej twórczości Hucułów , wystawa zorganizowana przez Związek Artystów Zachodniej Ukrainy, Moskwa, Charków, Kijów (Rosja)
  • 1947 rok – Międzynarodowa Wystawa Sztuki Współczesnej UNESCO , Musee d’Art Moderne, Paryż (Francja)
  • marzec 1948 rok – Współczesne Malarstwo Polskie , Nowy Jork, Chicago, Waszyngton (USA)
  • luty – czerwiec 1956 rok – Sztuka polska , New Delhi, Kalkuta, Madras, Bombaj (Indie)
  • 1958 rok – XXIX Biennale , Wenecja (Włochy)
  • 1958 rok – Guggenheim International Award , Nowy Jork (USA)
  • 20 marca – 12 kwietnia 1959 roku – wystawa polskiej sztuki, Bruksela (Belgia)
  • 2-27 maja 1959 rok – wystawa polskiej sztuki, Sztokholm (Szwecja)
  • wrzesień 1959 rok – polska sztuka współczesna, Wenecja (Włochy)
  • 24 października – 29 listopada 1959 roku – polska sztuka współczesna, Genewa (Szwajcaria)
  • kwiecień – maj 1960 rok – Fifty Years of Polish Art with some representation of precursors , Herbert Art Gallery and Museum, Coventry (Wielka Brytania)
  • wrzesień – październik 1960 rok – 40 Ans de Peinture Polonaise , Musee des Beaux-Arts, Nancy (Francja)
  • 1960 rok – Guggenheim International Award , Nowy Jork (USA)
  • listopad 1960 rok – I Międzynarodowa Wystawa Sztuki Nowoczesnej , Buenos Aires (Argentyna)
  • 1961 rok – Polski ruch rewolucyjny w sztuce, Berlin (Niemcy)
  • 1961 rok – Polski ruch rewolucyjny w sztuce, Pekin (Chiny)
  • 27 października – 3 grudnia 1961 rok – Polsk Malerei med. 52 illustrasjoner, Nasjonalgalleriet, Oslo (Norwegia)
  • 1962 rok – Polskie malarstwo od początku XIX wieku do współczesności , wystawa zorganizowana przez Muzeum Narodowe w Warszawie, Essen, Stuttgart, Brema, Karsrluhe (Niemcy)
  • 8 listopada 1964 roku – 17 stycznia 1965 roku – Profile IV. Polnische Kunst Heute , Bochum, Kassel (Niemcy)
  • 1965 rok – Wystawa polskiej sztuki współczesnej , Moskwa (Rosja)
  • maj – czerwiec 1966 rok – Wystawa polskiej sztuki współczesnej , Bukareszt (Rumunia)
  • 1966 rok – Międzynarodowa Wystawa Sztuk Plastycznych , wystawa towarzysząca V Kongresowi AIPAP, Tokio (Japonia)
  • grudzień 1966 rok – luty 1967 rok – Wystawa polskiej sztuki współczesnej , Berlin (Niemcy)
  • 21 marca – 10 kwietnia 1967 rok – Wystawa polskiej sztuki współczesnej , Praga (Czechosłowacja)
  • 1967 rok – Wystawa polskiej sztuki współczesnej , Sofia (Bułgaria)
  • 1967 rok – Wystawa polskiej sztuki współczesnej , Belgrad, Zagrzeb, Lublana (Jugosławia)
  • 1967 rok – XVIII Międzynarodowa Wystawa Sztuki – Premio del Fiorino , Florencja (Włochy) (złoty medal)
  • październik – listopad 1967 rok – Polska sztuka współczesna, pokaz organizowany przez Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy, Nancy (Francja)
  • 9-21 maja 1968 roku – Współczesne malarstwo polskie , wystawa przygotowana przez Muzeum Narodowe w Warszawie, Museum Iran-Bastan, Teheran (Iran)
  • 22 czerwca – 28 lipca 1968 roku – Moderne Malerei in Polen , Kilonia (Niemcy)
  • sierpień – wrzesień 1969 roku – Wystawa współczesnej sztuki polskiej w ramach Festiwalu Sztuki, Scottish National Gallery, Edynburg (Wielka Brytania)
  • październik 1969 rok – kwiecień 1970 rok – Wystawa współczesnej sztuki polskiej , muzea i galerie w: Blackburn, Southport, Bolton, Lancaster, Oldham (Wielka Brytania)
  • czerwiec – sierpień 1972 rok – Wystawa polskiej sztuki, Bukareszt (Rumunia), Budapeszt (Węgry)

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA:

  • 1929 rok – nagroda w konkursie organizowanym przez ZPAP w Paryżu na obraz olejny
  • 1948 rok – nagroda artystyczna Wybrzeża Gdańskiego za rok 1948
  • 1949 rok – Order Sztandaru Pracy II klasy
  • 16 sierpnia 1958 roku – Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
  • październik 1964 rok – nagroda indywidualna Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
  • 1967 rok – złoty medal na XVIII Międzynarodowej Wystawie Sztuki – Premio del Fiorino , Florencja (Włochy)
  • lipiec 1968 rok – nagroda państwowa II stopnia w dziedzinie Kultury i sztuki za osiągnięcia w twórczości malarskiej

KRYSTYNA ZWOLIŃSKA-MALICKA (fragment tekstu pt. „Wokół kapizmu”):

(…) Artur Nacht-Samborski (drugie nazwisko w użyciu od czasu wojny) był w porównaniu z Czapskim indywidualnością skrajnie odmienną, toteż ci dwaj nie utrzymywali bliższych kontaktów. Przyjaźń wierna i trwała łączyła go natomiast z Cybisem, choć różnice niektórych upodobań istniały również i nie ograniczały się do tego, że Jan był wychowankiem małej śląskiej osady i zachował do końca wspomnienie ziemi, jej zieleni, ptaków, które tak lubił obserwować, jej szczególnych zapachów na wiosnę i zimę, a Artek (tak był nazywany przez bliskich), syn zamożnego krakowskiego kupca, wieś lubił chyba tylko w postaci kurortu. Wyciągnięty kiedyś na małą wycieczkę górską w okolicach Marsylii, narzekał podobno, że to dla niego zbyt romantyczne, zbyt „w stylu Victora Hugo”. Toteż malowanie krajobrazu zarzucił w okresie wojny. Naturę lubił w wersji przetrawionej przez kulturę, najlepiej w postaci ozdobnych roślin – żywozielonych lub suszonych i eksponowanych w dużych garnkach na barwnym tle kilimu. To są naprawdę piękne martwe natury. Stałym modelem były zwłaszcza fikusy, których liście obwiedzione stanowczą krechą rysunku dzieliły płótno na dobrze proporcjami wyważone segmenty. Jeżeli tę serię obrazów, których głównych motyw powtarza się w coraz to nowych wariantach przez lata całe, można w pewien odległy sposób przyrównać do dzieła Matisse’a, to między innymi dlatego, że obaj artyści traktowali swą w najlepszym tego słowa znaczeniu dekoracyjną twórczość jako możliwość przymnożenia piękna, a obraz jako przedmiot przeznaczony dla delektacji. Matisse w radości, jaką taki obraz daje, widział coś na kształt podniesienia do raju. Czy podobnie myślał Nacht – nie wiadomo. Swoje malowanie otaczał dyskrecją, nie pokazując prawie obrazów kolegom i wystawiając bardzo niewiele. To – co zobaczyliśmy z jego spuścizny po śmierci, zachwyciło i zdumiało. Te świetne „kwiaty”, których blask polega na takim kładzeniu żywej plamy barwnej, aby zdecydowanie działała na sąsiadujące, tworząc z nimi akord za każdym razem, na każdym płótnie brzmiący inaczej! Te wizerunki – we wczesnej fazie życia artysty traktowane jak jeszcze jeden barwny przedmiot, charakteryzowany syntetycznie i ekspresyjnie, podobnie jak liść, jak dzban, i te inne – późniejsze – liczne portrety głów ludzkich doprowadzonych do elementarnych kształtów, przyciszonych w tonacji, matowych jak skrzydła ćmy i jednocześnie wciągających dyskretnym bogactwem, a przytem tak nieprawdopodobnie trafnie przekazujące aurę cudzej osobowości, że wiesz już o portretowanym wszystko, że go znasz. Nacht w swojej poetyckiej, ściszonej ekspresji nie robi właściwie nic, aby zwrócić na siebie uwagę – a przecież – jak mocno przyciąga!

Źródło: Wokół kapizmu [Album towarzyszący wystawie „Wokół kapizmu” zorganizowanej w dwóch częściach: Szkoła Sopocka – Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie, Okres Paryski – Muzeum Narodowe w Gdańsku, z okazji 50-lecia PWSSP w Gdańsku] . Red. I. Makówka. Sopot: Państwowa Galeria Sztuki, [1997]. ISBN 83-902560-6-1. s. 21.

Dzieła