Artysta

Horno-Popławski, Stanisław

STANISŁAW HORNO-POPŁAWSKI (ur. 14 VII 1902 roku; zm. 6 VII 1997 roku)

Urodzony 14 VII 1902 roku na Kaukazie (region Kolchidy) w rodzinie powstańca styczniowego. Na przełomie 1908/1909 roku rodzina Popławskich zamieszkała w Moskwie. Od 1916 roku pobierał prywatne lekcje rysunku, a potem zaczął studia w Szkole Sztuk Pięknych w pracowni malarstwa prof. S.W. Malutina. W 1921 roku wraz z rodziną przybył do Wilna gdzie wstąpił na Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego. Pod Koniec 1922 roku zamieszkał w Siedlcach. W latach 1923-1931 studiował w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych w pracowniach: prof. Tadeusza Pruszkowskiego (malarstwo) i prof. Tadeusza Breyera (rzeźba). Dyplom ukończenia studiów uzyskał w 1933 roku. Na przełomie 1929/1930 roku odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych. W 1930 roku przeprowadził się do Warszawy. W latach 1931-1936 studiował we Francji i Włoszech, jednocześnie od 1932 roku był asystentem, a w latach 1934-1937 kierownikiem pracowni rzeźby na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W roku 1939 uczestniczył w kampanii wrześniowej. W latach 1939-1945 osadzony w obozie jenieckim w Woldenbergu (Oflag II C). Był współorganizatorem i profesorem Liceum Sztuk Plastycznych w Białymstoku (1945-1946). Od roku 1946 do 1949 profesor nadzwyczajny na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, a w latach 1949-1970 profesor zwyczajny w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku (w latach 1949-1950 oraz 1956-1960 dziekan Wydziału Rzeźby). W okresie lat 1951-1954 był głównym projektantem rzeźby przy odbudowie Starego Miasta w Gdańsku. Zmarł 6 VII 1997 roku i został pochowany na cmentarzu komunalnym w Sopocie. Artysta rzeźbiarz.

Prace Stanisława Horno-Popławskiego znajdują się m. in. w zbiorach: Muzeów Narodowych w: Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Gdańsku, Szczecinie; Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku; Muzeów Okręgowych w: Białymstoku, Bydgoszczy; Muzeum Sztuki w Łodzi; Muzeum im. A. Puszkina w Moskwie; w zbiorach Związków Plastyków w: Moskwie, Tbilisi, Kutaisi i Berlinie oraz w kolekcjach prywatnych w Polsce, Niemczech, Norwegii i Kanadzie.

WYSTAWY:

Wystawy indywidualne:

  • 1957 rok – Warszawa
  • 1962 rok – Sopot
  • 1962 rok – Warszawa
  • 1967 rok – Tbilisi (Gruzja)
  • 1968 rok – Gdańsk
  • 1970 rok – Warszawa
  • 1972 rok – Moskwa (ZSRR)
  • 1977 rok – Słupsk
  • 1977 rok – Bydgoszcz
  • 1977 rok – Warszawa
  • 1978 rok – Tbilisi (Gruzja)
  • 1981 rok – Sopot
  • 1986 rok – Sulmin
  • 1988 rok – Sopot
  • 1997 rok – Gdańsk
  • 2 – 30 lipiec 2002 rok – Droga sztuki – sztuka drogi , Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie
  • 15 grudnia 2002 – 23 marzec 2003 rok – Droga sztuki – sztuka drogi , organizowana przez Państwową Galerię Sztuki w Sopocie, Muzeum Teatralne w Teatrze Wielkim w Warszawie
  • 11 czerwca – 4 lipca 2004 rok – Droga sztuki – sztuka drogi , organizowana przez Państwową Galerię Sztuki w Sopocie, Muzeum Historii Miasta Lwowa (Ukraina)
  • 9 lipca – 22 sierpnia 2004 rok – Droga sztuki – sztuka drogi , organizowana przez Państwową Galerię Sztuki w Sopocie, Muzeum Sztuki w Odessie (Ukraina)

Udział w wystawach zbiorowych w kraju:

  • 1930 rok – Salon Zimowy , Zachęta w Warszawie (wystawił drewnianą rzeźbę Krystyna )
  • 1930 rok – Salon Listopadowy IPS (wystawił Żeromski, Głowa )

Udział w wystawach zbiorowych za granicą:

  • 1928 rok – Wystawa Sztuki Polskiej, wystawa zorganizowana przez TOSSPO, Wiedeń (Austria)
  • 1950 rok – Międzynarodowa Wystawa Walka o pokój, Kopenhaga (Dania)
  • 1952 rok – Moskwa (ZSRR)
  • 1956 rok – New Delhi, Kalkuta, Madras, Bombaj, Cejlon (Indie)
  • 1956 rok – Międzynarodowa Wystawa Rzeźby Współczesnej, Paryż (Francja)
  • 1958, 1959 rok – Wystawa Sztuki Krajów Socjalistycznych, Moskwa (ZSRR)
  • 1961 rok – Międzynarodowa Wystawa Rzeźby Współczesnej, Paryż (Francja)
  • 1961 rok – Berlin (Niemcy)
  • 1961-1962 rok – Pekin, Szanghaj (Chiny)
  • 1962 rok – XXXI Biennale Sztuki, Wenecja (Włochy)
  • 1962 rok – Sofia (Bułgaria)
  • 1962 rok – Ułan Bator (Mongolia)
  • 1962 rok – Hanoi (Wietnam)
  • 1962 rok – Bukareszt (Rumunia)
  • 1963 rok – Haga (Holandia)
  • 1963 rok – Bratysława (Czechosłowacja)
  • 1964 rok – Belgrad (Jugosławia)
  • 1965 rok – Berlin, Erfurt, Lipsk (Niemcy)
  • 1966 rok – Berlin (Niemcy)
  • 1966 rok – Budapeszt (Węgry)
  • 1966 rok – Berlin (Niemcy)
  • 1968 rok – Bukareszt (Rumunia)
  • 1969 rok – XIX Biennale Sztuki, Florencja (Włochy)
  • 1971 rok – Wystawa rzeźby plenerowej Rzeźba i kwiaty , Berlin (Niemcy)
  • 1971 rok – Moskwa (ZSRR)
  • 1971 rok – Berlin (Niemcy)
  • 1972 rok – Bukareszt (Rumunia)
  • 1975 rok –Oslo (Norwegia)
  • 1975 rok – Essen (Niemcy)
  • 1985 rok – Paryż (Francja)

REALIZACJE RZEŹBIARSKIE:

  • Wilno (Litwa) – tablica pamiątkowa Sarbiewskiego na dziedzińcu USB
  • Rudziszki (Litwa) – posąg Chrystus w ołtarzu głównym kościoła
  • Wilno (Litwa) – fontanna na dziedzińcu Pałacu Reprezentacyjnego, rzeźby w głównym ołtarzu kościoła Trynitarzy na Antokolu (przy udziale T. Godziszewskiego)
  • Orniany (Litwa) – posąg, ołtarz i rzeźby w kościele (przy udziale T. Godziszewskiego)
  • Troki (Litwa) – posąg św. Jan Nepomucen na placu w kapliczce
  • Woldenberg (Niemcy) – kaplica obozowa, ołtarz, Madonna, posąg Walcząca Warszawa w płaszczu żołnierskim, sarkofag Nieznanego Żołnierza (wszystko przy udziale: Dymitrowskiego, Lecha, Lindnera, Sablińskiego, Sterczyńskiego, Czaplickiego i Czarneckiego) oraz Grób Chrystusa przykryty żołnierskim płaszczem (przy udziale Staniszkisa)
  • Białystok – grupa rzeźbiarska Dobry Pasterz przed kościołem św. Rocha i we wnętrzu oraz grupa rzeźbiarska Praczki w plenerze (park)
  • Gdańsk – kilka rzeźb przy ul. Długiej i Długim Targu oraz dwa posągi na Złotej Bramie
  • Bydgoszcz – grupa rzeźb w Ogrodzie Botanicznym
  • Wałbrzych – dwie rzeźby w Parku Miejskim
  • Wilno (Litwa) – pomnik biskup Bandurski oraz pomnik Dowbórczykom w Bazylice Wileńskiej
  • Warszawa – pomnik Mickiewicz przy Pałacu Kultury i Nauki
  • Rozewie – pomnik Żeromski
  • Bydgoszcz – pomnik Sienkiewicz
  • Włocławek – pomnik Marchlewski
  • Kalisz – pomnik Konopnicka
  • Słupsk – pomnik Szymanowski (przy pomocy Kingi i Andrzeja Popławskich) i Kiliński
  • Sopot – popiersie Chopin

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA:

  • 1926 rok – Nagroda pieniężna Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie za twórczość w pracowni rzeźbiarskiej (podobne nagrody otrzymywał do końca studiów po każdym semestrze)
  • 1929 rok – IV nagroda w konkursie na popiersie zasłużonych Polaków za popiersie Henryka Dąbrowskiego, Warszawa
  • 1931 rok – III nagroda w konkursie na pomnik gen. Sowińskiego na Woli, Warszawa
  • 1931 rok – II nagroda w konkursie Przedolimpijskim za rzeźbę Tenisistka , Warszawa
  • 1931 rok – Zaszczytne wyróżnienie za Głowę na salonie TZSP
  • 1936 rok – Nagroda na Salonie Rzeźby IPS
  • 1937, 1938 rok – Nagroda na Salonach Zimowych IPS
  • 1948 rok – II nagroda w konkursie na pomnik A. Mickiewicza, Poznań (przy udziale architektów Borowskiego i Biszewskiego)
  • 1951, 1952, 1953, 1954 rok – I-sze nagrody za rzeźby: Matka Belojanisa, Marynarz, Żniwiarka i inne na ogólnopolskich wystawach plastyki; I nagroda i realizacja w konkursie na pomnik A. Mickiewicza przy PKiN w Warszawie
  • 1953, 1955 rok – Nagrody Państwowe II Stopnia za całokształt twórczości
  • 1958 rok – Wyróżnienie w konkursie na pomnik Bohaterów Warszawy (przy udziale architekta I. Kadłubowskiego)
  • 1962 rok – Nagroda I Stopnia Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości
  • 1965 rok – Nagroda I Stopnia Ministra Kultury i Sztuki za działalność pedagogiczną
  • 1968 rok – Nagroda I Stopnia Ministra Obrony Narodowej za twórczość rzeźbiarską
  • 1969 rok – Złoty Medal na XIX Międzynarodowym Biennale Sztuki, Florencja (Włochy)
  • 1981 rok – Nagroda i medal na wystawie indywidualnej, Sopot
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
  • Sztandar Pracy I i II Klasy
  • Odznaka Zasłużonego dla Ziemi Gdańskiej
  • Dyplom Honorowy Związku Plastyków ZSRR
  • Doktorat Honoris Causa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
  • Doktorat Honoris Causa Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku

JERZY MALINOWSKI:

Wystawa rzeźb i monograficzne opracowanie twórczości Stanisława Horno-Popławskiego, przygotowane w stulecie jego urodzin, nasuwają pytania o pozycję artysty w sztuce XX wieku.

Jego długa działalność twórcza (od 1926 roku) i pedagogiczna (od 1932) wprowadziły do polskiej tradycji artystycznej czynnik ciągłości i stabilności. Zmiana środowisk, w których pracował oraz ewolucja formy i treści jego dzieł oddawały z kolei charakter przemian życia artystycznego i rzeźby. Wychowanek Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie został wykładowcą i profesorem Wydziału Sztuk Pięknych wileńskiego Uniwersytetu Stefana Batorego, włączonego po wojnie do toruńskiego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, by w 1949 roku w Gdańsku objąć stanowisko profesora i dziekana Państwowej Wyższej szkoły sztuk Plastycznych oraz głównego projektanta rzeźby przy odbudowie Starówki. Stąd uhonorowano artystę dwoma doktoratami honoris causa dwóch artystycznych uczelni Pomorza.

Jako rzeźbiarz ewoluował od monumentalnego klasycyzmu w okresie międzywojennym przez realistyczne tendencje początku lat pięćdziesiątych do dzieł bliskich abstrakcji.

Jednak życie i twórczość Stanisława Horno-Popławskiego trzeba rozpatrywać w szerszym międzynarodowym i wielokulturowym kontekście. Urodzony w Gruzji w młodości poznał Rosję, Francję i Włochy. Fascynowały go mity antyczne i kaukaskie. Jego rzeźby łączyły tradycję wielkich kultur świata z ekologicznym stosunkiem do natury i jej podstawowej formy – kamienia.

W czasach gdy otwarły się granice, jego sztuka wciąż, a może na nowo, przyciąga uwagę. Scala bowiem to co lokalne, narodowe z tym, co wspólne i ogólnoludzkie.

Źródło: Grubba Dorota. Stanisław Horno-Popławski: droga sztuki – sztuka drogi [2 – 30 lipca 2002, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie] . Red. J. Malinowski. Sopot: Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie, 2002. ISBN 83-88210-38-6.

Dzieła