Artysta

Dudziński, Andrzej

ANDRZEJ DUDZIŃSKI (ur. 14 XII 1945 roku)

Urodzony 14 XII 1945 r. w Sopocie. Studiował architekturę na Politechnice Gdańskiej w latach 1966-1968, a następnie od 1968 do 1969 roku architekturę wnętrz i grafikę w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Ukończył studia na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na Wydziale Grafiki w pracowni Henryka Tomaszewskiego. Już jako student publikował rysunki w miesięczniku „Polska” oraz w tygodnikach „Szpilki” i „Kultura”. Od 1970 do 1972 roku mieszkał w Londynie, gdzie współpracował z pismami undergroundu: „OZ”, „Ink”, „Frendz” i „Time Out”. Po powrocie do Polski stale współpracował z „Literaturą”, „Kulisami” i „Polityką”. Projektował plakaty teatralne i filmowe, pisał (wspólnie z żoną ) i ilustrował książki dla dzieci, projektował scenografie teatralne i czołówki filmowe, współpracował z radiem i telewizją. Do 1977 roku mieszkał w Sopocie. W 1977 roku został zaproszony do Stanów Zjednoczonych na Międzynarodową Konferencję Grafików w Aspen w Kolorado i postanowił zamieszkać w USA. Zaczął współpracować z czołowymi pismami amerykańskimi, takimi jak: „The Atlantic Monthly”, „The Boston Globe”, „Newsweek”, „The New York Times”, „Playboy”, „Rolling Stone”, „Vanity Fair”, „The Washington Post”, „Time”. Współpracował jednocześnie z wieloma pismami europejskimi. W latach 1981-1990 wykładał w Parsons School of Design w Nowym Jorku. Wykonywał projekty dla takich firm jak: BASF, IBM, AT&T, Conde Nast, Deutche Telekom oraz Royal Bank of Scotland. Współpracował również z wieloma wydawnictwami: Czytelnik (Warszawa), Dai Nippon (Tokio), Graphic-sha (Tokio), Grave Press (Nowy Jork), Houghton Mifflin (Boston), Internos Books (Londyn), Iskry (Warszawa), Mozaik Verlag (Monachium), Nasza Księgarnia (Warszawa), Pan Books (Londyn), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe (Warszawa), Wydawnictwo Literackie (Kraków), Znak (Kraków). Jest autorem publikacji książkowych: Dudi – superptak (Warszawa 1976); Księga zdziwień , wspólnie z J. Koftą (Warszawa 1981); album Andrzej Dudziński (Warszawa 1996); album Kino Andrzeja Dudzińskiego , współautor (Warszawa 1997); album Pokrak (Warszawa 1998); Dom przy Alien Avenue (Warszawa 2000). W 50. urodziny twórcy jego przyjaciele i wielbiciele urządzili w Sopocie Dudinalia. Od 1996 roku związany jest z Galerią Grafiki i Plakatu w Warszawie, a w roku 1999 rozpoczyna się jego stała współpraca z Galerią Miejską w Tarnowie. Jest członkiem ZAiKS-u, ZPAP oraz wielu innych zagranicznych związków i towarzystw artystycznych, m.in.: Graphic Artists Guild w Nowym Jorku (od 1980 roku), Artists Equity w Waszyngtonie (1981-1989). W 2001 roku otrzymał honorowe obywatelstwo Sopotu. W 2008 roku TVP emitowano film dokumentalny Małgorzaty Łupina pt. „Dudi” ukazujący sylwetkę i działalność artystyczną Andrzeja Dudzińskiego. W 2009 roku ukazał się „Mały alfabet Magdy i Andrzeja Dudzińskich” wydany przez Wydawnictwo Literackie. Zajmuje się malarstwem, rysunkiem, grafiką prasową i fotografią. Pseudonim artystyczny Dudi. Do dziś mieszka w Stanach Zjednoczonych.

WYSTAWY:

Wystawy indywidualne:

  • 1974 rok – Galeria Stodoła w Warszawie
  • 1975 rok – Galeria Zapiecek w Warszawie
  • 1976 rok – Galeria ZPAP w Łodzi
  • 1977 rok – Galeria Żak w Gdańsku
  • 1979 rok – Fundacja Kościuszkowska w Nowym Jorku (USA)
  • 1981 rok – National Arts Club w Nowym Jorku (USA)
  • 1990 rok – Galeria Alicji i Bożeny Wahl w Warszawie
  • 1992 rok – Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie
  • 1992 rok – Jan Fejkiel Gallery w Krakowie
  • 1992 rok – Polski Instytut Kulturalny w Pradze (Czechy)
  • 1992 rok – Espace Caren d’Ache, Genewa (Szwajcaria)
  • 1996 rok – Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie
  • 1996 rok – Galeria Grafiki i Plakatu w Warszawie
  • 1996 rok – Dudinalia w Sopocie , Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie i Galeria Towarzystwa Przyjaciół Sopotu
  • 1996 rok – Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie
  • 1997 rok – BWA w Olsztynie
  • 1997 rok – Creation Gallery, Tokio (Japonia)
  • 1998 rok – Medica, Düsseldorf (Niemcy)
  • 1998 rok – Otherwise, Chicago (USA)
  • 1998 rok – Galeria Grafiki i Plakatu w Warszawie
  • 1998 rok – Jan Fejkiel Gallery w Krakowie
  • 1998 rok – Festiwal Gwiazd, Międzyzdroje
  • 1998 rok – Medica, Dusseldorf (Niemcy)
  • 1998 rok – Galerie Hugo Weinberg, Paryż (Francja)
  • 1999 rok – Corcoran Gallery, Waszyngton (USA)
  • 1999 rok – Galeria Miejska w Tarnowie
  • 1999 rok – BWA w Bydgoszczy
  • 1999 rok – Interlink, Tokio (Japonia)
  • 2000 rok – Galeria Sztuki w Lublinie
  • 2000 rok – Galeria Miejska w Tarnowie
  • 2000 rok – Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie
  • 2000 rok – Instytut Kultury Polskiej, Lipsk (Niemcy)
  • 2001 rok – Galeria Fotografii w Rzeszowie
  • 2001 rok – Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie
  • 2001 rok – Galeria Plakatu TCK w Tarnowie
  • 2001 rok – Galeria Fotografii w Warszawie
  • 2001 rok – Instytut Polski, Düsseldorf (Niemcy)
  • 2001 rok – Galeria Fotografii we Wrocawiu
  • 2002 rok – Instytut Polski, Paryż (Francja)
  • 2002 rok – Galeria Teatru Witkacego w Zakopanem
  • 2002 rok – Galeria Opus we Wrocławiu
  • 2003 rok – Instytut Polski, Berlin (Niemcy)
  • 2003 rok – BWA w Rzeszowie
  • 2004 rok – Teatr im. J. Kochanowskiego w Opolu
  • 2004 rok – Młyn Szancera w Tarnowie
  • 2004 rok – Galeria Klimy Bocheńskiej / Fabryka Trzciny w Warszawie
  • 2004 rok – Teatr Mały w Warszawie
  • 2004 rok – Traffic Club w Warszawie
  • 2004 rok – Kordegarda w Warszawie
  • 2005 rok – Muzeum Karykatury w Warszawie
  • 2005 rok – Wirydarz Galeria Sztuki w Lublinie
  • 2005 rok – Fabryka Trzciny w Warszawie
  • 2006 rok – Galeria Grafiki i Plakatu w Warszawie
  • 2006 rok – Młyn Szancera w Tarnowie
  • 2006 rok – Muzeum Miedzi w Legnicy
  • 2007 rok – Małopolska Galeria Sztuki Współczesnej w Gorlicach
  • 2007 rok – Galeria Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni
  • 2008 rok – Klasztor Dominikanów w Lublinie
  • 2008 rok – Mościckie Centrum Kultury w Tarnowie
  • 2008 rok – Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego
  • 2009 rok – Festiwal Sztuki , Lublin
  • 2009 rok – Dyptyki i tryptyki , Noc Muzeów , Galeria Klimy Bocheńskiej, Koneser w Warszawie
  • 2009 rok – Nowy Nowy Jork , ArtFest 2009 , Mościckie Centrum Kultury w Tarnowie
  • 2010 rok – Assemblages , Mościckie Centrum Kultury w Tarnowie
  • 2011 rok – Pierwszych 40 lat , Galeria Grafiki i Plakatu w Warszawie
  • 2011 rok – Antygona w Nowym Jorku , Pałac w Jabłonnie
  • 2011 rok – Kino Andrzeja Dudzińskiego, Mościckie Centrum Kultury w Tarnowie
  • 2012 rok – Dudziński w New York Times’ie (30. rocznica stanu wojennego), Paąłc Prezydencki w Warszawie
  • 2012 rok – Kino Andrzeje Dudzińskiego , Gdynia Film Festival
  • 2012 rok – Obrazy i Koperty, Synagoga pod Białym Bocianem we Wrocławiu
  • 13 lipca – 2 września 2012 roku – Dzika geometria i asamblaże , Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA:

  • 1993 rok – Nagroda za Najpiękniejszą Książkę Roku , Warszawa
  • 2001 rok – tytuł Honorowego Obywatela Miasta Sopotu
  • 2012 rok – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w propagowaniu i upowszechnianiu polskiej i światowej kultury, za osiągniecia w pracy artystycznej i twórczej

Laureat wielu nagród za projekty plakatów i ilustracji książkowych.

DAVID DRIVER („The Times”, Londyn):

Dudziński jest twórcą pięknych i budzących radość dzieł. Tak wyrażona osobowość i poczucie humoru obecne w jego pracach mogą się brać jedynie z wielkiej siły wewnętrznej i z wewnętrznego przekonania.

Źródło: Andrzej Dudziński: Koperty - prace na papierze [24 maja – 17 czerwca 2001, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie]. Red. J. Krechowicz. Sopot: Państwowa Galeria Sztuki, 2001. ISBN 83-88210-22-x.

DAVID EBONY (Art in America):

Obrazy Dudzińskiego często mają silny wątek fabularny. Lubi on prace seryjne, w których pojedyncze pomysły wizualne mogą zostać zjednoczone przez jakiś nadrzędny temat, powtórzenie, trochę jak w przypadku rysunkowego scenopisu do filmu. Chciałoby się opisać ten jednoczący schemat w kategoriach pomysłu z gruntu literackiego, a nie tylko z punktu widzenia rozwiązań wizualnych, czy też formalnych cech użytego materiału. Ale jego zainteresowania zmysłowymi i ekspresyjnymi właściwościami powierzchni, farby, linii i barwy sięgają szczytu w niekończącej się serii najbardziej abstrakcyjnych prac na wielkich kopertach. Koperty, jakich artyści używają często, aby przywieźć prace z pracowni do fotografa lub klienta, zostają przetworzone przez Dudzińskiego w intrygujące przedmioty – rysunki. Prace traktują o ekspresyjnych możliwościach kreski i gestu. Są hołdem złożonym abstrakcji w ogóle, a europejskiemu taszyzmowi w szczególności.

Źródło: Andrzej Dudziński: Koperty - prace na papierze [24 maja – 17 czerwca 2001, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie]. Red. J. Krechowicz. Sopot: Państwowa Galeria Sztuki, 2001. ISBN 83-88210-22-x.

PAWEŁ HUELLE:

Moją bliższą znajomość z Andrzejem Dudzińskim – a mówiąc precyzyjniej – z pewnym obszarem jego twórczości – zawarłem dzięki „Tygodnikowi Powszechnemu”. To zasłużone dla polskiej kultury pismo, mimo swego eleganckiego konserwatyzmu, ważyło się wielokrotnie w swojej historii na czyny i rozwiązania niekonwencjonalne. Jednym z takich kroków było wprowadzenie przez Redakcję cotygodniowego felietonu Andrzeja Dudzińskiego. Celowo używam tu sformułowania – felieton – choć oczywiście chodziło o rysunek. Stwór wykreowany przez artystę miał na imię Pokrak i w swoich rozlicznych wcieleniach bawił do łez czytelników Tygodnika. Dowcipne inskrypcje, w których Dudziński zabłysnął także poetyckim talentem, nie tyle uzupełniały, co stanowiły integralną część tych rysunków. Pokrak doskonale puentował polską rzeczywistość lat dziewięćdziesiątych, towarzysząc nam w trudnych latach przełomu. Jego ekspresję najcieplej przyjęło młodsze pokolenie czytelników nobliwego Tygodnika, a określenie – odlotowy – jakie pojawiało się w rozmowach i dyskusjach, mogło stanowić dla artysty prawdziwy komplement. Fakt, że wielu stałych admiratorów krakowskiego pisma rozpoczynało jego lekturę właśnie od Pokraka, tak jak we wcześniejszych dekadach, od felietonów Słonimskiego, a później Kisiela – świadczy sam za siebie. Andrzej Dudziński stworzył wówczas nową jakość. Śmiałą i rozwichrzoną kreską frunął Pokrak nad Polską, wyśmiewając jej absurdy z ironią godną naszych najlepszych tradycji satyrycznych w słowie i rysunku. Znacznie wcześniej poznałem wszakże Andrzeja Dudzińskiego za sprawą ni mniej ni więcej … filozofii. Moją ulubioną książką lat osiemdziesiątych były „Bajki różne. Opowieści biblijne. Rozmowy z diabłem” Leszka Kołakowskiego, wydane przez emigracyjny wówczas Aneks. Niezwykle subtelne, przewrotne i erudycyjne teksty filozofa, wzbogacone zostały pracami Andrzeja Dudzińskiego. Wzbogacone, a nie zilustrowane. Podkreślam tę różnicę, ponieważ w układzie autor tekstu – rysownik, ten drugi odgrywa zazwyczaj rolę posiłkowego dopełnienia, nie podmiotu. Tu było nieco inaczej i wyznam, że moja pamięć lektur tamtych tekstów, zawiera w sobie nieodmiennie także wiele sugestii Dudzińskiego, który towarzysząc filozofowi w dociekaniach, dał wysoce oryginalną wykładnię jego opowieści i poglądów. Dotyczy to zwłaszcza poziomu głębokiej ironii i paradoksu, wpisanych w naszą ludzką egzystencję. Objawił się przy tym wszystkim Dudziński nie tylko jako artysta świetnie operujący skrótem, ale też melancholijnie zadumany poeta, któremu nigdy nie została odebrana dziecięca wrażliwość na świat. Jego styl – podobnie jak w późniejszych Pokrakach – był na wskroś indywidualny, samo wsobny, niepowtarzalny. Obecne spotkanie z Andrzejem Dudzińskim jest dla mnie równie frapujące, chociaż z innych powodów. Cykl zatytułowany Koperty jest bowiem zupełnie nowym doświadczeniem w obcowaniu z tym – wydawałoby się już całkiem rozpoznanym i sklasyfikowanym artystą. Dudziński objawia się tutaj jako liryczny abstrakcjonista, którego nie interesuje już żadne przesłanie społeczne, anegdotyczne, czy choćby najogólniej – dyskursywne. Kreska, plama, kolor są w większości Kopert materią samą dla siebie, pokazem umiejętności warsztatowych, zapisem dokładnie tej chwili, w której artysta zapełnia przestrzeń pracy kredką, bielą gruntową, akrylem czy grafitem. Szukanie tematu w pracach pozbawionych tematu wydaje się zatem procederem bezcelowym, mimo że tu i ówdzie możemy odnaleźć w Kopertach ślady przedstawień – to w kształcie nawiązującym do fallusa (XVII) to znów w typowych dla wcześniejszych prac Dudzińskiego dziwotworach (XIII, XIV). Jest rzeczą naturalną, że odbiorca poszukiwał będzie w tej sytuacji kontekstu zewnętrznego dla tych prac, nie w bezpośrednio otaczającym świecie, lecz w rzeczywistości sztuki, która staje się w tym momencie własnym tworzywem. Jeśli wspomnimy, że kolor oddziaływać ma przez oko na cały psychofizyczny ustrój człowieka i że w związku z tym barwna plama często przekracza kontur linii rysunku, lub go po prostu zastępuje – znajdziemy dla Kopert odległy, choć obecny w nich trop Kandinsky`ego. Jeśli przywołać pogląd Michela Tapiè, że sztuka jest rodzajem improwizacji psychicznej, czyli tym, co nie ma z góry określonej formy, posiada natomiast surrealistyczny kontekst – wpiszemy cykl Kopert w tradycję informelu, tak samo sprawnie jak – dajmy na to – w tradycję rysunków i obrazów Hansa Hartunga. Nie ma to jednak większego znaczenia, poza odruchowym poszukiwaniem wpływów i pokrewieństw, do których jawnie lub pośrednio odwołują się Koperty Dudzińskiego. Są one nade wszystko manifestem wolności artysty, który porzuciwszy rolę komentatora rzeczywistości – przedstawia nam swoje własne, wyrażone linią i kolorem ćwiczenia z duchowej wyobraźni. Zarówno symboliczne, jak potoczne znaczenie koperty pozwala mieć nadzieję, że to przesłanie trafi do adresatów.

Źródło: Andrzej Dudziński: Koperty - prace na papierze [24 maja – 17 czerwca 2001, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie]. Red. J. Krechowicz. Sopot: Państwowa Galeria Sztuki, 2001. ISBN 83-88210-22-x.

CZESŁAW MIŁOSZ (San Francisco):

Życie w naszej cywilizacji jest mocno komiczne i jakby niedbałość, lekki dotyk artysty pozwalają uchwycić coś z jej równoczesnej powagi i błazeństwa. Właśnie taka, niepoważnie poważna, jest twórczość Dudzińskiego.

Źródło: Andrzej Dudziński: Koperty - prace na papierze [24 maja – 17 czerwca 2001, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie]. Red. J. Krechowicz. Sopot: Państwowa Galeria Sztuki, 2001. ISBN 83-88210-22-x.

GRAHAM VICKERS („Design Week”, Londyn):

Dudziński jest prawdziwym oryginałem, nie dającym się zaklasyfikować. Odznacza się niewiarygodną precyzją graficzną, dzięki której wszystko mu uchodzi.

Źródło: Andrzej Dudziński: Koperty - prace na papierze [24 maja – 17 czerwca 2001, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie]. Red. J. Krechowicz. Sopot: Państwowa Galeria Sztuki, 2001. ISBN 83-88210-22-x.

Dzieła